Jak pomóc dziecku zaadaptować się w przedszkolu?

Adaptacja dziecka w przedszkolu to okres pełen emocji zarówno dla maluszka, jak i dla jego rodziców. Pierwsze
dni, tygodnie, a nawet miesiące w nowym miejscu mogą wiązać się z zaburzeniem poczucia bezpieczeństwa pociechy, co nierzadko prowadzi do stresu, smutku i złości. Co można zrobić, aby ułatwić dziecku ten proces?
Jakie są najczęściej spotykane przyczyny trudnych emocji pojawiających się podczas adaptacji?

Niepubliczne Sportowo językowe przedszkole - Prywatny żłobek Katowice Ul. Pułaskiego 42

Trudności pojawiające się podczas adaptacji dzieci do przedszkola mogą mieć różne przyczyny, jednak ich rozpoznanie z reguły pozwala na skuteczną pomoc maluchom. Najczęściej problemy są związane z:

  • brakiem doświadczenia w kontaktach z innymi — czas na adaptację do nowych warunków jest często szczególnie potrzebny maluszkom, które nie miały wcześniej okazji do bycia częścią większej grupy (np. w żłobku, na zorganizowanych zajęciach, wycieczkach oraz podczas brania udziału w innych aktywnościach);
  • rozłąką z rodzicami — bardzo często główną przyczynę trudności pojawiających się podczas pierwszych dni w przedszkolu stanowi lęk separacyjny związany z oddzieleniem od rodziców. Warto pamiętać, że jest on czymś normalnym i w miarę oswajania dziecka, pokazywania, że zawsze ktoś po niego przychodzi, może się zmniejszyć i minąć;
  • indywidualnymi cechami dziecka — nie wszystkie maluszki są takie same. Jedne, te śmiałe, pełne energii i zawsze gotowe do zabawy prawdopodobnie szybciej poczują się dobrze w większej grupie. Z kolei nieśmiałe maluszki mogą potrzebować nieco więcej czasu, aby przyzwyczaić się do warunków, jakie panują w przedszkolu. Dla części dzieci hałas i liczne bodźce, na które są narażone w placówce, mogą okazać się przytłaczające. Ponadto część maluszków odczuwa presję związaną z osiągnięciem określonych wyników czy byciem w grupie najlepszych, co także może prowadzić do zaburzenia poczucia bezpieczeństwa;
  • przyzwyczajeniem się do planu dnia w przedszkolu — dla części maluchów wyzwaniem może być dostosowanie się do rytmu dnia, jaki panuje w przedszkolu. Jeśli wcześniej maluch nie miał ustalonych stałych godzin drzemek, posiłków czy zabawy, przyzwyczajanie się do ustalonego z góry rytmu dnia może być dla niego wyzwaniem.

Dodatkowe trudności w adaptacji dziecka w przedszkolu nierzadko są wynikiem opuszczania dni w placówce, np. przez choroby. Dziecko, które często jest nieobecne, może mieć później problemy podczas dołączania do zgranej już grupy rówieśników.Niekiedy trudności mogą wynikać również z niedostosowania przestrzeni w przedszkolu do potrzeb dziecka lub niewłaściwego podejścia opiekunów do podopiecznych. W takim przypadku, pomimo starań rodziców, maluch prawdopodobnie nie poczuje się dobrze w danym miejscu, a jedynym wyjściem może okazać się zmiana przedszkola.

Jak ułatwić dziecku adaptację?

Wiemy, ile stresu może budzić w opiekunach adaptacja do przedszkola. Rady dla rodziców, które przygotowaliśmy, mogą jednak pomóc w tym trudnym okresie zarówno im, jak i maluszkowi. Jeszcze przed wysłaniem malucha do przedszkola warto uczyć go podstawowych czynności i zachęcać do samodzielności. Co więcej, dobrze zostawiać dziecko na jakiś czas z innymi zaufanymi osobami, aby zobaczyło, że może również dobrze się bawić bez rodziców. Należy też przyzwyczajać pociechę do rytmu dnia, jaki panuje w wybranej placówce.
Gdy dziecko już pójdzie do przedszkola, trzeba pamiętać o kilku kwestiach. Przede wszystkim, nie można straszyć maluszka — wręcz przeciwnie, o przedszkolu warto opowiadać jako o miejscu, gdzie dzieci mogą się poznawać, bawić ze sobą i miło spędzać czas. To, jak rodzic wypowiada się o danej placówce, wpływa na to, jak będzie postrzegać ją pociecha. Co więcej, trzeba pamiętać o ciągłym wspieraniu maluszka i wykazywaniu się cierpliwością — większość dzieci nie czuje się dobrze podczas pierwszych dni bez rodziców — jest to coś zupełnie normalnego, dlatego adaptacja dziecka w przedszkolu odgrywa tak istotną rolę.

Ważne też, aby pamiętać o:

  • krótkich pożegnaniach — dobrze wcześniej z dzieckiem ustalić, jak ma wyglądać pożegnanie i się tego trzymać. Przedłużanie tego momentu może spowodować, że zostanie bez rodzica, będzie dla maluszka jeszcze trudniejsze;
  • niepokazywaniu maluchowi negatywnych emocji związanych z rozstaniem — dla rodziców bardzo często rozstania z pociechami również są trudne. Warto jednak nie dzielić się tym z dzieckiem, ponieważ może to utrudnić proces adaptacji;
    zauważaniu postępów — pochwały sprawią, że maluch będzie mógł poczuć, że jego wysiłek został doceniony;
  • obietnicach — jeśli mówi się dziecku, że odbierze się je np. po obiedzie, należy tej obietnicy dotrzymać.

Maluszkowi może również pomóc zabranie ze sobą do przedszkola ulubionej zabawki. Trzeba mieć na uwadze, że dziecko może płakać, być złe czy smutne — nie jest to jednak sygnał, aby od razu zabierać je z danej placówki. Podczas zabawy może ono bowiem zapomnieć o trudnych emocjach. Tak jak zostało wspomniane, adaptacja dzieci 3-letnich do przedszkola, a także maluszków nieco starszych może trwać od kilku dni nawet do kilku miesięcy.

Przykładowe zabawy adaptacyjne dla przedszkolaków

Należy też zaznaczyć, jak istotną rolę odgrywają zabawy adaptacyjne w przedszkolu. Tak jak zostało wspomniane, wybór odpowiedniej placówki wpływa na to, jak maluch będzie się w niej czuć. Warto więc postawić na miejsce w pełni dostosowane do potrzeb podopiecznych, w którym opiekunowie wykazują się empatią, cierpliwością, a także kreatywnością. Ciekawe zabawy mogą sprawić, że pociecha na chwilę zapomni o tęsknocie za rodzicami, a czas będzie płynąć szybciej.
Wśród zabaw polecanych w nowych grupach, należy wskazać te wspierające radzenie sobie z trudnymi emocjami, a więc m.in. ćwiczenia fizyczne umożliwiające „strząsanie” z siebie stresu. Zabawy adaptacyjne w przedszkolu powinny również obejmować te umożliwiające maluszkom poczucie się członkami grupy. Doskonale sprawdzają się aktywności w kole, podczas których maluchy mogą nawiązywać ze sobą kontakt wzrokowy. Warto też dać szansę dzieciom na przedstawienie się innym — może będą one chciały opowiedzieć coś o sobie, swojej ulubionej zabawce czy innej rzeczy, aby dać się poznać grupie.
Adaptacja dziecka w przedszkolu to proces wymagający zaangażowania zarówno samego maluszka, jak i jego rodziców oraz opiekunów w przedszkolu. Uczęszczanie do placówki może nieść wiele korzyści, jeśli pociecha przyzwyczai się do danego miejsca i będzie czuć się w nim dobrze. Uczęszczanie do przedszkola to szansa na naukę samodzielności, współpracy, a także zdobycie pewności siebie i przygotowanie do dalszej edukacji.